Yazılar

Akıl Dışında Kurtuluş Yoktur

İnsanın şöyle bir huyu var, hepimiz belgesel izleriz. O belgesellerde dünyanın bir yerinde kaplanlar ceylanları yer, denizin bir kaç yüz metre altında farklı şeyler olur ya da uçak kazaları neden olmuş bunları öğreniriz. Bu belgeseller yarım saat hadi bilemedin en fazla bir saat sürer. Belgesel bitip de yazılar geçmeye başladığı andan itibaren bizim için izlediklerimizin gerçekliği sona ermiştir. O izlediklerimiz yarım saatliğine o televizyon ekranının içinde geçerli diye düşünürüz. Böyle düşündüğümüzü de farketmeyiz.

İnsan aklının çalışma prensipleri var. Bilinç dediğimiz şeyi her ne kadar anlayamamış olsak da, beynin nasıl çalıştığına dair günlük yaşamla ilgili pratik bilgilerimiz var. Bu bilgilere dayanarak insanda, düşüncede çarpıtma diye bir özellik olduğunu biliyoruz. İnsan görmez, gördüğüne inanmaz, inanmadığı şey üzerine hikaye uydurur.

İş hayatında sıradan bir iş gününde biz bu beyni kullanıyoruz. Bu nedenle de aldığımız kararlar, düşünce süreçlerimiz, iş faaliyetlerimiz de böyle yürüyor. İşyerinde kullandığımız beyin kasaptan gelmediğine göre, bir kaç ana başlık öğrensek işyerinde bir kaç kat daha verimli olmamız mümkün.

Ancak böyle şeyleri herkese anlatmak mümkün değil. Nedeni ise yukarıdaki paragraflarda yazılı. İnsan beyninin çalışma biçimi bunun ana nedeni. İnsan beyni uydurur, uydurduğu şeyler üzerine davranışlar üretir. Bizim pazarlama, satış, insan kaynakları, muhasebe, planlama departmanlarımız da böyle çalışır. İnovasyon, liderlik gibi alanlara girmiyorum bile.

Kabullenilmesi gereken bir şey var, bunu kabullenirsek çok yol katederiz: İnsan, düşünce ve davranışlarıyla maymundan hallicedir. Bazı konularda durumu maymunlar kadar iyi değildir ve bunun bilimsel nedenleri var. Mesela maymun da kaygılanır ama maymunun kafası insan kadar çalışmadığı için maymunlar bir çok bilişsel işlevde insandan daha iyi performans gösterirler (basit matematik işlemler gibi; siz elli şey düşünerek yaparsınız işlemi (faturalar, okuldaki çocuk vs.) ama maymun bunları düşünmeden sadece önündeki işlemle ilgilenebiliyor).

Bu konuyu Youtube’da hızlıca araştırabilirsiniz. Dehşete kapılacağınızdan eminim.

Bir kez bunu kabullendikten sonra, maymundan daha iyi bir duruma gelmek mümkündür. Ancak bu sadece birinin gelip sizi uyandırmasıyla mümkün olabiliyor. İşte ben o uyandırma işlemine eğitim diyorum.

Osman Börütecene